Kino w Norwegii pojawi\u0142o si\u0119 w tym samym czasie, co w pozosta\u0142ej cze\u015bci Europy. Pierwszy pokaz odby\u0142 si\u0119 tutaj 6 kwietnia 1896 roku, w Vari\u00e9t\u00e9 Club w Oslo. Mia\u0142o to miejsce podczas prezentacji bioskopu stworzonego przez brani Maxa i Emila Skladanowskich. W przeciwie\u0144stwie jednak do reszty kontynentu, w Norwegii produkcja film\u00f3w nie rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 zbyt szybko. Dopiero w 1907 roku nakr\u0119cono w Norwegii pierwszy film \u201eNiebezpiecze\u0144stwa \u017cycia rybaka \u2013 dramat na morzu\u201d. Niestety niewiele o nim wiadomo, poniewa\u017c orygina\u0142 zagin\u0105\u0142. Dopiero na pocz\u0105tku lat 30. XX wieku rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 wyra\u017any rozw\u00f3j kina norweskiego. Pierwszym filmem d\u017awi\u0119kowym by\u0142 \u201eDen store barned\u00e5pen\u201d czyli \u201eWielkie chrzciny\u201d z 1931 roku, w re\u017cyserii Tancreda Ibsena. Zako\u0144czenie II Wojny \u015awiatowej sta\u0142o si\u0119 punktem zwrotnym dla tw\u00f3rc\u00f3w filmowych tak\u017ce w kraju Wiking\u00f3w, kt\u00f3rzy w ko\u0144cu mogli rozwin\u0105\u0107 skrzyd\u0142a. A jak wygl\u0105da wsp\u00f3\u0142czesna kinematografia norweska? Jakie norweskie filmy warto zobaczy\u0107?<\/p>\n\n\n\n
Przede wszystkim warto mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce kino norweskie zaliczane jest do tak zwanego kina skandynawskiego, nazywanego te\u017c nordyckim. To okre\u015blenie obejmuje filmy norweskie, ale tak\u017ce du\u0144skie, szwedzkie, fi\u0144skie oraz pochodz\u0105ce z Islandii czy Laponii. Wiele z tych obraz\u00f3w to koprodukcje. Kino z tego obszaru ma bardzo swoisty charakter. Wida\u0107 go zar\u00f3wno w tematyce, jak i formie czyli sposobie realizacji. Warto tu cho\u0107by przytoczy\u0107 manifest filmowc\u00f3w o nazwie \u201eDogma 95\u201d. Wed\u0142ug jego za\u0142o\u017ce\u0144 filmy powinny by\u0107 kr\u0119cone tylko w naturalnych wn\u0119trzach, bez dodatkowego o\u015bwietlenia, scenografii i rekwizyt\u00f3w, kamer\u0105 z r\u0119ki. I cho\u0107 oczywi\u015bcie nie wszyscy tw\u00f3rcy si\u0119 do tego stosuj\u0105, w kinie norweskim wida\u0107 pewn\u0105 naturalno\u015b\u0107, a czasem nawet surowo\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Przez lata przewija\u0142y si\u0119 przez tutejsze kino tak\u017ce najr\u00f3\u017cniejsze trendy i mody, widoczne w ca\u0142ej \u00f3wczesnej Europie. Jednym z najwi\u0119kszych sukces\u00f3w kinematografii stricte norweskiej by\u0142o zdobycie Nagrody Akademii Filmowej. Oscara otrzyma\u0142 w 1952 roku dokumentalny obraz \u201eKon-Tiki\u201d, kt\u00f3ry nakr\u0119cony zosta\u0142 na podstawie wspomnie\u0144 podr\u00f3\u017cnika i odkrywcy Thora Heyerdahla.<\/p>\n\n\n\n
Do najbardziej znanych postaci norweskiej kinematografii nale\u017cy natomiast z pewno\u015bci\u0105 Liv Ullmann, aktorka i re\u017cyserka, kt\u00f3rej film \u201eWiaro\u0142omni\u201d z 2000 roku by\u0142 nominowany do Z\u0142otej Palmy na Festiwalu Filmowym w Cannes.<\/p>\n\n\n\n
Od lat osiemdziesi\u0105tych tw\u00f3rcy kina norweskiego coraz bardziej zbli\u017caj\u0105 si\u0119 estetyk\u0105 do kina ameryka\u0144skiego. Powstaje tu wiele film\u00f3w akcji czy dramat\u00f3w zbli\u017conych do tych z Hollywood. Re\u017cyserzy tacy jak Hans Petter Moland, P\u00e5l Sletaun czy Erik Skjoldbj\u00e6rg stali si\u0119 znani na mi\u0119dzynarodowej arenie i zyskali mo\u017cliwo\u015b\u0107 pracy w Stanach Zjednoczonych. R\u00f3wnolegle, w Norwegii rozwija si\u0119 tak\u017ce kino bardziej kameralne, offowe. Trzeba tu koniecznie wspomnie\u0107 o koprodukcjach z udzia\u0142em Norwegii, z kt\u00f3rych z pewno\u015bci\u0105 najbardziej charakterystyczne s\u0105 filmy w re\u017cyserii Larsa Von Triera.<\/p>\n\n\n\n
\u201eElling\u201d to bardzo charakterystyczny dla kina norweskiego, kameralny obraz, b\u0119d\u0105cy adaptacj\u0105 jednej z najpopularniejszych w Norwegii powie\u015bci Ingvara Ambj\u00f8rnsena. Zosta\u0142 kr\u0119cony w 2001 roku i zyska\u0142 mi\u0119dzynarodowy rozg\u0142os dzi\u0119ki nominacji do Oscara. Tak\u017ce w Polsce cieszy\u0142 si\u0119 du\u017c\u0105 popularno\u015bci\u0105, co potwierdza zdobycie przez niego nagrody publiczno\u015bci podczas Warszawskiego Festiwalu Filmowego.<\/p>\n\n\n\n
To bardzo ciep\u0142a, s\u0142odko-gorzka historia dw\u00f3ch m\u0119\u017cczyzn, kt\u00f3ry mierz\u0105 si\u0119 z codzienno\u015bci\u0105 po wyj\u015bciu z o\u015brodka psychiatrycznego. Tytu\u0142owy Elling to wra\u017cliwy poeta-amator, kt\u00f3ry trafia na leczenie po \u015bmierci matki, kt\u00f3ra przez 40 lat trzyma\u0142a go pod kloszem, nie pozwalaj\u0105c mu si\u0119 usamodzielni\u0107. Tam poznaje Kjella Bjarne \u2013 nadmiernie zainteresowanego seksem prawiczka po 40-tce. Kiedy m\u0119\u017cczy\u017ani opuszczaj\u0105 w ko\u0144cu o\u015brodek, otrzymuj\u0105 finansowane przez pa\u0144stwo mieszkanie, gdzie rozpoczynaj\u0105 w ko\u0144cu samodzielne \u017cycie. Musz\u0105 si\u0119 zmaga\u0107 zar\u00f3wno ze znan\u0105 wszystkim codzienno\u015bci\u0105, jak i w\u0142asnymi fobiami, kt\u00f3re nie daj\u0105 im zbyt wiele oddechu.<\/p>\n\n\n\n
Tak\u017ce ten film zyska\u0142 du\u017ce uznanie polskiej publiczno\u015bci podczas Warszawskiego Festiwalu Filmowego. Daleko mu jednak do ciep\u0142a znanego widzom w Polsce z obrazu \u201eElling\u201d. Cho\u0107 film by\u0142 reklamowany, jako remedium na zimow\u0105 depresj\u0119, warto zaznaczy\u0107, \u017ce niewiele ma wsp\u00f3lnego z komedi\u0105. Jest raczej do\u015b\u0107 niepokoj\u0105c\u0105 refleksj\u0105 nad przeznaczeniem, mi\u0142o\u015bci\u0105 i \u015bmierci\u0105.<\/p>\n\n\n\n
To misterna uk\u0142adanka, stworzona z historii kilku os\u00f3b, mieszka\u0144c\u00f3w tytu\u0142owej stolicy Norwegii, Oslo. Ich losy splataj\u0105 si\u0119 w najcieplejszy dzie\u0144 w roku, przypominaj\u0105cy temperatur\u0105 bardziej Hawaje, ni\u017c p\u00f3\u0142nocny skrawek Europy, Norwegi\u0119. Re\u017cyser w swoim obrazie pokazuje, jak teoretycznie przypadkowe wydarzenia, mog\u0105 w praktyce wp\u0142yn\u0105\u0107 na losy ich uczestnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
To drugi film w historii norweskiej kinematografii, podejmuj\u0105cy temat s\u0142ynnej wyprawy z 1947 roku. Pierwsza ekranizacja niesamowitego rejsu, oparta na faktach, okaza\u0142a si\u0119 tak fascynuj\u0105cym obrazem, \u017ce otrzyma\u0142a w 1952 roku Oscara dla najlepszego filmu dokumentalnego. 60 lat p\u00f3\u017aniej re\u017cyserzy Joachim R\u00f8nning i Espen Sandberg ponownie si\u0119gn\u0119li po histori\u0119 rejsu po Pacyfiku. I, co ciekawe, ponownie mieli szans\u0119 na nagrod\u0119 Akademii Filmowej, jednak niestety nie uda\u0142o si\u0119 im jej otrzyma\u0107. Nie zmienia to jednak faktu, \u017ce opowie\u015b\u0107 o m\u0142odym norweskim naukowcu, Thorze Heyerdahlu, zosta\u0142a przez nich nakr\u0119cona doskonale. Wielokrotnie zapiera dech w piersiach, mrozi krew i zaskakuje zwrotami akcji. Tutaj trudno ju\u017c m\u00f3wi\u0107 o kameralnym obrazie, bo wiele scen ma charakter znacznie bardziej monumentalny. Obraz warto obejrze\u0107 zw\u0142aszcza w zestawieniu z pierwowzorem z lat 50.<\/p>\n\n\n\n
To oczywi\u015bcie nasz subiektywny wyb\u00f3r, a kino norweskie ma do zaoferowania widzom znacznie wi\u0119cej ciekawych film\u00f3w. Warto tak\u017ce si\u0119gn\u0105\u0107 po koprodukcje z pa\u0144stw skandynawskich oraz tutejsze seriale, dost\u0119pne na wielu platformach i podbijaj\u0105ce serca coraz szerszej publiczno\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kino w Norwegii pojawi\u0142o si\u0119 w tym samym czasie, co w pozosta\u0142ej cze\u015bci Europy. Pierwszy pokaz odby\u0142 si\u0119 tutaj 6 kwietnia 1896 roku, w Vari\u00e9t\u00e9 Club w Oslo. Mia\u0142o to miejsce podczas prezentacji bioskopu stworzonego przez brani Maxa i Emila Skladanowskich. W przeciwie\u0144stwie jednak do reszty kontynentu, w Norwegii produkcja film\u00f3w nie rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 zbyt…<\/p>\n","protected":false},"author":18,"featured_media":3287,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":["post-3286","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-finanse-prywatne"],"acf":{"posts_author":[219],"show_last_updated":false},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.motty.no\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3286","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.motty.no\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.motty.no\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.motty.no\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/18"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.motty.no\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3286"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.motty.no\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3286\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5715,"href":"https:\/\/www.motty.no\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3286\/revisions\/5715"}],"acf:post":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.motty.no\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/forfatter\/219"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.motty.no\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3287"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.motty.no\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3286"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.motty.no\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3286"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.motty.no\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3286"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}